Periyodik Kontrol Nedir? Hangi Ekipmanlara Yapılır ve Süreç Nasıl İşler?
Periyodik kontrol; işyerlerinde kullanılan ve ilgili mevzuat kapsamında kontrole tabi olan iş ekipmanlarının belirli aralıklarla teknik olarak incelenmesi, gerekli muayene, test ve ölçümlerin gerçekleştirilmesi ve kontrol tarihindeki durumunun raporlanması sürecidir. Ancak etkili bir kontrol, yalnızca rapor düzenlemekten değil; doğru ekipmanı tespit etmekten saha hazırlığına, teknik kontrolden kusurların takibine kadar uzanan bütüncül bir mühendislik sürecinden oluşur.
Periyodik kontrol, iş ekipmanlarının ilgili mevzuatta öngörülen aralık ve yöntemlere göre yetkili kişiler tarafından muayene ve/veya test edilerek güvenli kullanım durumunun teknik açıdan değerlendirilmesidir. Kontrol sonucunda ekipmanın kimliği, uygulanan kontrol yöntemi, ölçüm ve test sonuçları, tespit edilen teknik durumlar ve kontrol sonucu kayıt altına alınır.
Periyodik Kontrol Nedir?
Bir iş ekipmanının çalışıyor olması ile güvenli kullanım şartlarını karşılıyor olması aynı şey değildir. Periyodik kontrolün temel amacı bu iki durumu birbirinden ayırarak ekipmanın mevcut teknik durumunu objektif biçimde değerlendirmektir.
Üretimde kullanılan bir tezgâh çalışmaya devam edebilir ancak koruyucu kapak sensörü görevini yerine getirmiyor olabilir. Bir vinç yük kaldırabilir ancak limit sistemi, fren mekanizması veya kanca emniyeti teknik açıdan değerlendirilmesi gereken bir durumda olabilir. Kompresör sistemi basınç üretiyor olabilir ancak sisteme bağlı hava tankının, emniyet donanımlarının veya diğer basınçlı bileşenlerin ayrıca incelenmesi gerekebilir.
Bu nedenle periyodik kontrol, ekipmanın yalnızca “çalışıyor” veya “çalışmıyor” şeklinde değerlendirilmesi değildir. Kontrol sırasında ekipmanın türüne göre taşıyıcı yapı, mekanik bağlantılar, güvenlik donanımları, elektriksel bileşenler, hidrolik ve pnömatik sistemler, koruyucular, kumanda sistemleri, kapasite bilgileri, çalışma şartları ve teknik kriterler birlikte ele alınır.
Muayene
Ekipmanın fiziksel durumu, yapısal elemanları, bağlantıları, koruyucuları ve güvenlik bileşenleri incelenir.
Test ve Ölçüm
Ekipmanın türüne göre fonksiyon, yük, basınç, elektriksel ölçüm veya diğer teknik kontroller uygulanabilir.
Teknik Değerlendirme
Elde edilen bulgular ilgili kriterlerle karşılaştırılır ve kontrol tarihindeki teknik durum rapora aktarılır.
Periyodik kontrolün hizmet kapsamını ayrıca incelemek isteyen işletmeler, CBN Mühendislik'in periyodik kontrol hizmeti sayfasından ekipman bazlı kontrol yaklaşımı hakkında bilgi alabilir.
Periyodik Kontrol Neden Yapılır?
İş ekipmanları kullanım süresi boyunca yük, basınç, titreşim, sıcaklık, çevresel etkiler, mekanik hareket, operatör kullanımı ve bakım koşulları gibi birçok etkene maruz kalır. Ekipman dışarıdan çalışır durumda görünse dahi güvenlikle ilgili bazı bileşenlerde zaman içinde değişiklik meydana gelebilir.
Periyodik kontrolün işletme açısından değeri, yalnızca yasal bir yükümlülüğün yerine getirilmesinden ibaret değildir. Düzenli ve izlenebilir bir kontrol sistemi, ekipmanların teknik geçmişinin oluşturulmasına ve bakım kararlarının gerçek saha bulgularıyla desteklenmesine yardımcı olur.
- İş ekipmanının kontrol tarihindeki teknik durumunu ortaya koymak,
- güvenli kullanımı etkileyebilecek teknik durumları görünür hale getirmek,
- güvenlik donanımlarının işlevini değerlendirmek,
- bakım ve onarım ekiplerine teknik veri sağlamak,
- kontrol sonuçlarını ekipman bazında kayıt altına almak,
- tekrar eden teknik durumların geçmiş raporlarla karşılaştırılmasını sağlamak,
- bir sonraki kontrol döneminin planlı biçimde takip edilmesine yardımcı olmak.
Hangi İş Ekipmanlarına Periyodik Kontrol Yapılır?
Periyodik kontrol kapsamı ekipmanın yalnızca işletmede bulunmasına veya motorla çalışmasına göre belirlenmez. Güncel mevzuat kapsamında hangi ekipman veya ekipman gruplarının periyodik kontrole tabi olduğu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin EK-III bölümündeki tablolar üzerinden değerlendirilir.
Bu nedenle doğru başlangıç noktası, işletmedeki bütün ekipmanları tek bir listeye yazıp tamamını aynı kontrol yöntemiyle değerlendirmek değil; ekipman envanterini teknik gruplara ayırmak ve her ekipmanın mevzuat, teknik kriter ve kullanım koşullarını ayrı değerlendirmektir.
Kaldırma ve İletme Ekipmanları
Vinç, caraskal, forklift, transpalet, platform, lift ve benzeri ekipmanlarda taşıyıcı elemanlar, frenler, zincirler, halatlar, kancalar, limit sistemleri ve güvenlik donanımları ekipmanın türüne göre değerlendirilir.
Kaldırma ve iletme ekipmanları kontrolünü inceleyinBasınçlı Kaplar ve Kazanlar
Hava tankları, kazanlar ve ilgili basınçlı ekipmanlarda ekipmanın kimliği, çalışma şartları, basınç bilgileri, emniyet donanımları ve ekipmana özgü teknik kriterler dikkate alınır.
Basınçlı kap ve kazan kontrollerini inceleyinElektrik Tesisatları
Elektrik tesisatı, topraklama, yıldırımdan korunma ve ilgili elektriksel sistemlerde ölçüm, teknik değerlendirme, proje ve saha koşulları birlikte ele alınır.
Elektrik tesisatı periyodik kontrolünü inceleyinÜretim Tezgâhları
CNC, pres, enjeksiyon, kesme, bükme, işleme ve benzeri tezgâhlarda koruyucular, acil durdurma sistemleri, hareketli parçalar, kumandalar ve ekipmana özgü güvenlik fonksiyonları değerlendirilir.
Tezgâh periyodik kontrollerini inceleyinEndüstriyel Raf Sistemleri
Raf sistemlerinde kolon, travers, bağlantı, ankraj, koruyucu eleman, deformasyon, darbe izi ve kullanım düzeni gibi saha koşulları değerlendirilir.
Endüstriyel raf kontrollerini inceleyinDiğer Teknik Ekipman ve Tesisatlar
Yangın sistemleri, havalandırma sistemleri, iş makineleri, endüstriyel kapılar ve diğer ekipman gruplarında uygulanacak yöntem ekipmanın teknik niteliğine ve güncel mevzuat kapsamına göre belirlenmelidir.
Tüm periyodik kontrol hizmetlerini inceleyinPeriyodik Kontrol Nasıl Yapılır?
Sağlıklı bir periyodik kontrol süreci kontrol günü başlamaz. Ekipman envanterinin hazırlanması, teknik kapsamın belirlenmesi ve saha koşullarının planlanması kontrolün teknik kalitesini doğrudan etkiler.
Ekipman envanteri hazırlanır
Aktif, yedek, kiralık, mobil, yeni eklenmiş veya kullanım dışına çıkarılmış ekipmanlar ayrıştırılır. Marka, model, seri numarası, kapasite, işletme kodu ve lokasyon gibi bilgiler mümkün olduğunca ekipman bazında kaydedilir.
Kontrol kapsamı belirlenir
Ekipmanın güncel mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabi olup olmadığı, hangi teknik grupta değerlendirileceği ve kontrolün hangi yetki kapsamında gerçekleştirileceği belirlenir.
Yetkili kişi ve sözleşme süreci planlanır
Kontrol edilecek ekipman grubuna uygun yetki kapsamı doğrulanır. Güncel düzenlemeler kapsamında gerekli İSG-KATİP sözleşme süreci kontrol tarihinden önce tamamlanır.
Saha kontrol için hazırlanır
Ekipmanların erişilebilir olması, tanımlama bilgilerinin okunabilmesi, gerekli teknik dokümanların bulunması ve test için gereken operasyon koşullarının hazırlanması sağlanır.
Fiziksel ekipman doğrulanır
Rapora yazılacak marka, model, seri numarası, kapasite, çalışma basıncı ve işletme ekipman kodu mümkün olduğunca doğrudan fiziksel ekipman üzerinden doğrulanır.
Muayene, test ve ölçümler uygulanır
Kontrol yöntemi ekipman grubuna göre değişir. Görsel muayene, fonksiyon testi, yük testi, basınç testi, elektriksel ölçüm veya ekipmana özgü diğer teknik yöntemler uygulanabilir.
Teknik sonuç raporlanır
Kontrol yöntemi, ölçüm ve test sonuçları, teknik bulgular, kusurlar ve sonuç değerlendirmesi ekipmanla ilişkilendirilebilir biçimde rapora işlenir.
Rapor sonrası teknik tespitler takip edilir
Rapor yalnızca arşive kaldırılmaz. Tespit edilen teknik durumlar bakım veya ilgili sorumlu birime aktarılır, gerekli işlemler kayıt altına alınır ve sonraki kontrol dönemi planlanır.
Sürecin ekipman tespitinden rapor sonrası takibe kadar nasıl yönetilmesi gerektiğini daha ayrıntılı görmek için periyodik kontrol süreci nasıl işler? rehberi incelenebilir.
Periyodik Kontrol ile Bakım Arasındaki Fark Nedir?
İşletmelerde en sık karıştırılan konulardan biri bakım ile periyodik kontrolün aynı işlem olduğunun düşünülmesidir. Oysa iki çalışma aynı ekipman üzerinde yürütülse bile farklı sorulara cevap verir.
| Karşılaştırma | Bakım ve Servis | Periyodik Kontrol |
|---|---|---|
| Temel amaç | Ekipmanın çalışmasını sürdürmek, arızaları gidermek ve performansını korumak. | Kontrol tarihindeki teknik durumu ve güvenli kullanım şartlarını değerlendirmek. |
| Yapılan işlemler | Parça değişimi, yağlama, temizlik, ayar, onarım ve servis. | Muayene, test, ölçüm, fonksiyon kontrolü ve teknik değerlendirme. |
| Çıktı | Bakım formu, servis fişi veya onarım kaydı. | Periyodik kontrol raporu. |
| Ekipmana müdahale | Bakım kapsamında ekipman üzerinde teknik müdahale yapılabilir. | Kontrolün amacı arızayı onarmak değil, mevcut durumu teknik kriterlere göre değerlendirmektir. |
Örneğin forkliftin hidrolik hortumunun değiştirilmesi bakım işlemidir. Ancak hortumun değiştirilmiş olması, forkliftin fren sistemi, zincirleri, çatalları, taşıyıcı yapısı ve diğer güvenlik bileşenlerinin periyodik kontrol kapsamında değerlendirildiği anlamına gelmez.
Aynı şekilde bir kompresörün yağ ve filtre bakımının yapılması, sisteme bağlı basınçlı ekipmanların periyodik kontrolünün yerine geçmez.
Konunun uygulamadaki farkları için periyodik kontrol ile periyodik bakım arasındaki fark rehberi incelenebilir.
Periyodik Kontrolü Kimler Yapabilir?
Periyodik kontrolün her ekipman için herhangi bir teknik personel tarafından gerçekleştirilebileceği düşünülmemelidir. Yetki kapsamı, kontrol edilecek ekipman veya tesisat grubuna göre değişir.
İlgili mevzuat ve Bakanlık uygulamaları kapsamında mühendis, tekniker, yüksek tekniker ve teknik öğretmen unvanlarına sahip kişilerin hangi ekipman gruplarında kontrol yapabileceği, mezuniyet ve yetki şartları üzerinden belirlenmektedir. Ayrıca periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerin ilgili kayıt ve eğitim şartlarını sağlaması gerekir.
Örneğin elektrik tesisatı ve elektrikle ilgili tesisatların kontrol yetkisi ile basınçlı kapların veya mekanik kaldırma ekipmanlarının kontrol yetkisi aynı teknik branş üzerinden değerlendirilmez. Bu nedenle çok farklı ekipman gruplarının bulunduğu büyük tesislerde kontrol planı hazırlanırken yetki kapsamları da ekipman envanteriyle birlikte eşleştirilmelidir.
Periyodik Kontrol Ne Sıklıkla Yapılır?
“Periyodik kontrol kaç yılda bir yapılır?” sorusuna bütün iş ekipmanları için geçerli tek bir süreyle cevap vermek doğru değildir. Kontrol dönemi, ekipman grubuna ve ekipmana ilişkin güncel teknik düzenlemelere göre değerlendirilmelidir.
Birçok ekipman grubunda ilgili standartlarda farklı bir süre öngörülmemişse bir yıllık kontrol dönemleriyle karşılaşılmakla birlikte, bütün ekipmanların otomatik olarak yılda bir kontrol edileceği varsayılmamalıdır. Bazı ekipmanlarda farklı süreler veya ekipmana özgü kriterler bulunabilir.
Çok sayıda ekipmanı bulunan işletmelerde tarihlerin yalnızca takvim hatırlatıcısıyla yönetilmesi zamanla zorlaşabilir. Ekipman kodu, son kontrol tarihi, rapor numarası, açık teknik tespitler ve bir sonraki dönem gibi verilerin birlikte takip edilmesi daha sağlıklı bir sistem oluşturur. Bu yapı periyodik kontrol takvimi nasıl oluşturulur? içeriğinde ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Periyodik Kontrol Zorunlu mudur?
İş ekipmanlarının periyodik kontrol yükümlülüğü, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilir.
23 Aralık 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle birlikte EK-III'teki tablolarda yer alan ekipman ve ekipman gruplarının periyodik kontrole tabi olduğuna ilişkin çerçeve daha açık hale getirilmiştir. Bu ekipmanların kontrollerinin de ilgili ekipman için periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Dolayısıyla işletmedeki bütün ekipmanları tek bir genellemeyle “zorunlu” veya “zorunlu değil” şeklinde değerlendirmek yerine öncelikle ekipmanın EK-III kapsamında olup olmadığı doğru şekilde belirlenmelidir.
2025 sonunda yapılan değişikliklerin 2026 uygulamalarına etkisi; İSG-KATİP sözleşmeleri, EKİPNET, ekipman kapsamı ve kusur yönetimi gibi başlıklarla birlikte 2026 Periyodik Kontrol Yönetmeliği rehberinde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
İSG-KATİP ve EKİPNET Periyodik Kontrolde Ne Anlama Gelir?
Periyodik kontrol yalnızca sahada yapılan teknik incelemeden oluşmaz. Yetkilendirme ve kayıt süreçleri de kontrolün izlenebilirliğinin bir parçasıdır.
EKİPNET
Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerin kayıt ve yetkilendirme süreçlerinde kullanılan sistemdir. Yetkili kişinin ilgili kayıt bilgilerinin kontrol hizmetiyle ilişkilendirilmesi, periyodik kontrol sürecinin önemli doğrulama adımlarından biridir.
İSG-KATİP sözleşmesi
Güncel düzenleme kapsamında, EK-III kapsamındaki periyodik kontrol hizmetlerinde işveren ile periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi arasında gerekli sözleşmenin İSG-KATİP üzerinden hizmet gerçekleştirilmeden en geç bir gün önce düzenlenmesi ve karşılıklı olarak onaylanması gerekir.
Periyodik Kontrol Raporunda Neler Bulunmalıdır?
Periyodik kontrol raporu yalnızca “uygun” veya “uygun değildir” ifadesinin bulunduğu kısa bir form olarak değerlendirilmemelidir. Raporun temel işlevlerinden biri, yapılan teknik kontrolü belirli bir fiziksel ekipmanla izlenebilir şekilde eşleştirmektir.
Ekipman ve işyeri bilgileri
İşyeri, bölüm, ekipman adı, marka, model, seri numarası, kapasite ve varsa işletme kodu gibi bilgiler fiziksel ekipmanla eşleşebilmelidir.
Kontrol yöntemi
Uygulanan standart, teknik kriter, muayene yöntemi, deney veya ölçüm yaklaşımı anlaşılabilir olmalıdır.
Test ve ölçüm sonuçları
Yapılan teknik kontrollerin sonuçları yalnızca genel ifadelerle değil, ekipmanın niteliğine uygun kayıtlarla gösterilmelidir.
Teknik tespitler
Varsa kusurlar veya teknik durumlar, işletmenin hangi fiziksel bileşene müdahale edeceğini anlayabileceği açıklıkta yazılmalıdır.
Sonuç ve kanaat
Kontrol sonucunun ne anlama geldiği açık olmalı; teknik değerlendirmenin yoruma açık bırakılmaması hedeflenmelidir.
Yetkili kişi ve kayıt bilgileri
Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin gerekli kimlik, kayıt ve imza bilgileri rapor üzerinde izlenebilir olmalıdır.
Rapor teslim alındığında yalnızca dosya adına veya sonuç satırına bakmak yerine ekipman kimliği, kontrol yöntemi, ölçüm sonuçları, teknik tespitler ve yetkili kişi bilgilerinin birlikte kontrol edilmesi önemlidir. Ayrıntılı kontrol listesi için periyodik kontrol raporunda neler olmalı? rehberi incelenebilir.
Periyodik Kontrol Öncesinde İşletme Ne Hazırlamalıdır?
Kontrolün verimli yürütülmesini etkileyen konuların önemli bir kısmı kontrol cihazından değil, saha organizasyonundan kaynaklanır. Özellikle çok sayıda iş ekipmanı bulunan tesislerde güncel olmayan ekipman listesi, okunamayan seri numaraları ve erişilemeyen kontrol noktaları süreci gereksiz yere uzatabilir.
| Hazırlık Alanı | Kontrol Öncesi Yapılması Gereken | Neden Önemlidir? |
|---|---|---|
| Ekipman envanteri | Aktif, yedek, kiralık, mobil ve kullanım dışı ekipmanları ayırın. | Kontrol kapsamının eksik veya mükerrer oluşmasını önlemeye yardımcı olur. |
| Kimlik bilgileri | Seri numarası, kapasite ve ekipman etiketlerini okunabilir hale getirin. | Raporun doğru fiziksel ekipmanla eşleşmesini kolaylaştırır. |
| Önceki raporlar | Eski teknik tespitleri ve yapılan bakım-onarım kayıtlarını hazırlayın. | Tekrar eden durumların değerlendirilmesini kolaylaştırır. |
| Teknik belgeler | Gerekliyse üretici dokümanı, proje, kapasite bilgisi veya teknik şemaları hazır tutun. | Ekipmana özgü kriterlerin değerlendirilmesine katkı sağlar. |
| Saha erişimi | Ekipmanın çevresini ve kontrol noktalarını erişilebilir hale getirin. | Teknik kontrolün kesintiye uğramasını önlemeye yardımcı olur. |
| Operasyon planı | Ekipmanın durdurulması veya test koşullarının hazırlanması gerekiyorsa üretim planını önceden düzenleyin. | Kontrol ile üretim operasyonunun çakışmasını azaltır. |
CBN Mühendislik'in Saha Çalışmalarında Öne Çıkan Noktalar
Periyodik kontrolün teknik değeri yalnızca kullanılan ölçüm cihazına bağlı değildir. Ekipmanın doğru tanımlanması ve gerçek kullanım koşullarının anlaşılması da raporun izlenebilirliği açısından belirleyicidir.
Aynı marka ve model ekipmanların karışması
Bir üretim alanında aynı marka, model ve kapasitede birden fazla ekipman bulunabilir. Ekipmanlara benzersiz işletme kodu verilmemişse yalnızca “forklift 1”, “vinç 2” veya “hava tankı” gibi tanımlarla rapor takibi yapmak zamanla zorlaşır. Seri numarasıyla birlikte işletme ekipman kodunun kullanılması, raporun fiziksel ekipmanla eşleşmesini güçlendirir.
Güvenlik donanımının ekipman üzerinde bulunması yeterli değildir
Bir güvenlik donanımı fiziksel olarak ekipmanın üzerinde bulunabilir ancak işlevini yerine getirmiyor olabilir. Tezgâh kapı sensörü, acil durdurma sistemi, vinç limit anahtarı, koruyucu kapak veya emniyet mandalı gibi bileşenlerde yalnızca varlık değil fonksiyon da önemlidir.
Test koşullarının kontrol günü hazır olmaması
Kontrol için gerekli erişim alanının kapalı olması, ekipmanın üretimden ayrılamaması veya ihtiyaç duyulan test koşullarının hazırlanmaması saha programını etkileyebilir. Bu nedenle kontrol yöntemi ve saha ihtiyacı mümkün olduğunca kontrol tarihinden önce netleştirilmelidir.
Bir sistemin tek ekipman gibi listelenmesi
Özellikle basınçlı sistemlerde kompresör, hava tankı ve sisteme bağlı diğer ekipmanların tek satırda “kompresör sistemi” şeklinde listelenmesi gerçek kontrol kapsamının anlaşılmasını zorlaştırabilir. Her fiziksel ekipmanın teknik görevi, kimliği ve kontrol kapsamı ayrı değerlendirilmelidir.
Rapor var ama hangi ekipmana ait?
Yan yana bulunan aynı kapasitedeki iki hava tankından birinin seri etiketi zamanla okunamaz hale gelmiş olsun. Önceki raporda yalnızca ekipman adı ve kapasite yer alıyorsa raporun hangi fiziksel tanka ait olduğunu sonraki kontrolde doğrulamak zorlaşabilir.
Burada çözüm yalnızca yeniden rapor düzenlemek değildir. Her ekipmana benzersiz envanter kodu verilmesi, seri numarasıyla eşleştirilmesi, sabit lokasyon bilgisinin kullanılması ve bakım-kontrol kayıtlarının aynı ekipman geçmişinde tutulması daha izlenebilir bir sistem oluşturur.
Not: Bu senaryo belirli bir müşteriye veya gerçek müşteri verisine ait değildir; sahada karşılaşılabilecek tipik envanter ve izlenebilirlik problemini açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.
Periyodik Kontrol Sonrasında Ne Yapılmalıdır?
Periyodik kontrol raporunun teslim alınması sürecin son adımı gibi görülmemelidir. Asıl teknik yönetim, rapordaki sonuçların işletmenin bakım ve güvenlik sistemine aktarılmasıyla devam eder.
- Raporun doğru ekipmanla eşleştiği doğrulanmalıdır.
- Teknik tespitler ekipman sorumlusuyla birlikte değerlendirilmelidir.
- Gerekli bakım ve düzeltme faaliyetleri sorumlu kişilere atanmalıdır.
- Yapılan işlemler servis formu, bakım kaydı veya uygun teknik kayıtlarla belgelenmelidir.
- Rapor ve düzeltme kayıtları aynı ekipman dosyasında tutulmalıdır.
- Bir sonraki kontrol dönemi takvime alınmalıdır.
Bu yaklaşım, periyodik kontrolü yılda bir kez yapılan bağımsız bir işlem olmaktan çıkararak ekipmanın teknik geçmişinin düzenli biçimde takip edildiği bir yönetim döngüsüne dönüştürür.
2026 Periyodik Kontrol Sürecinde İşletmelerin Dikkat Etmesi Gerekenler
23 Aralık 2025 tarihli yönetmelik değişikliği sonrasında periyodik kontrol süreçlerinde kapsam, kayıt ve sözleşme tarafında dikkat edilmesi gereken noktalar daha belirgin hale gelmiştir.
EK-III kapsamını doğrulayın
İşletmedeki her ekipmanı otomatik olarak aynı kapsama almadan önce ilgili ekipmanın güncel EK-III tablolarındaki durumunu değerlendirin.
Yetki kapsamını kontrol edin
Kontrolü gerçekleştirecek kişinin mesleki unvanının yanında ilgili ekipman grubundaki yetki ve kayıt durumunu doğrulayın.
İSG-KATİP sürecini önceden yönetin
Gerekli sözleşme işlemini kontrol günü son dakikaya bırakmadan saha programıyla birlikte planlayın.
Raporu aksiyona dönüştürün
Teknik tespitleri yalnızca PDF içinde bırakmayın; sorumlu, yapılacak işlem ve takip kaydıyla yönetilebilir hale getirin.
Güncel düzenlemelerin ayrıntıları için 2026 Periyodik Kontrol Yönetmeliği: İşverenler İçin Güncel Rehber başlıklı içeriğe geçebilirsiniz.
Periyodik Kontrolde İşletmelerin Sık Yaptığı Hatalar
Bakımı kontrol sanmak
Servis veya bakım formunun periyodik kontrol raporunun yerine geçtiğini düşünmek iki farklı teknik sürecin birbirine karışmasına neden olur.
Ekipmanı yalnızca adıyla takip etmek
Seri numarası ve işletme kodu bulunmadan yapılan envanter, benzer ekipmanların raporlarının karışmasına neden olabilir.
Kontrolü son güne bırakmak
Sözleşme, saha erişimi, operasyon planı ve test hazırlıklarının aynı gün çözülmeye çalışılması kontrol programını zorlaştırabilir.
Raporu yalnızca arşivlemek
Teknik tespitler bakım veya düzeltme sistemine aktarılmadığında rapor sahadaki iyileştirme sürecine yeterince katkı sağlamaz.
Yetki kapsamını genellemek
Bir kişinin bir ekipman grubunda yetkili olması bütün ekipman gruplarının kontrolünü yapabileceği anlamına gelmez.
Eski ekipman listesi kullanmak
Taşınmış, yeni alınmış, hurdaya ayrılmış veya geçici kullanılan ekipmanların güncellenmemesi kontrol kapsamını doğrudan etkiler.
Periyodik Kontrol İçin Doğru Sistem Nasıl Kurulur?
İyi yönetilen bir işletmede periyodik kontrol, her yıl sıfırdan başlatılan bir çalışma olmamalıdır. Ekipman envanteri, kontrol raporu, bakım geçmişi ve açık teknik tespitler aynı takip sisteminin parçaları haline getirilmelidir.
Örneğin bir forklift başka bölüme taşındığında yalnızca fiziksel konumu değil envanter kaydı da güncellenmelidir. Yeni bir hava tankı sisteme eklendiğinde bir sonraki denetimi beklemeden kayıt sistemine alınmalıdır. Tezgâh üzerinde güvenlik sistemini etkileyen değişiklik yapıldığında bakım kaydı oluşturulmalı ve kontrol geçmişiyle ilişkilendirilmelidir.
Bu sistem işletmenin büyüklüğüne göre Excel tablosu, bakım yazılımı, ERP sistemi veya özel takip yazılımı üzerinden yönetilebilir. Kullanılan yazılımdan daha önemli olan, kayıtların güncel tutulması ve fiziksel ekipmanla eşleşmesidir.
CBN Mühendislik'in farklı periyodik kontrol alanlarını tek noktadan incelemek için periyodik kontrol hizmetleri sayfası kullanılabilir. İstanbul ve çevresindeki saha planlamalarına yönelik daha bölgesel bilgiler için İstanbul periyodik kontrol rehberi de incelenebilir.
Periyodik Kontrol Konusunda İlgili Rehberler
Periyodik kontrol, tek bir yazıda bütün teknik ayrıntıları kapsanamayacak kadar geniş bir konudur. Aşağıdaki rehberler ana sürecin farklı aşamalarını daha ayrıntılı ele almaktadır.
Periyodik Kontrol Hakkında Sık Sorulan Sorular
Periyodik kontrol nedir?
Periyodik kontrol, iş ekipmanlarının ilgili mevzuat ve teknik kriterler doğrultusunda belirli aralıklarla yetkili kişiler tarafından muayene ve/veya test edilerek kontrol tarihindeki güvenli kullanım durumunun teknik açıdan değerlendirilmesi ve sonuçların raporlanmasıdır.
Periyodik kontrol ile bakım aynı şey midir?
Hayır. Bakım; ekipmanın çalışmasını sürdürmek amacıyla onarım, ayar, temizlik, yağlama ve parça değişimi gibi işlemleri kapsar. Periyodik kontrol ise ekipmanın teknik durumunu, güvenlik donanımlarını ve kullanım şartlarını muayene, test ve ölçüm yöntemleriyle değerlendirir.
Periyodik kontrol kaç yılda bir yapılır?
Bütün iş ekipmanları için geçerli tek bir periyodik kontrol süresi yoktur. Kontrol dönemi ekipman grubu, güncel mevzuat, ilgili standartlar ve ekipmana özgü teknik kriterlere göre belirlenmelidir. Birçok ekipmanda standartlarda farklı süre belirtilmemişse bir yıllık dönemler bulunmakla birlikte ekipman bazında doğrulama yapılmalıdır.
Bakımı yapılmış ekipmana periyodik kontrol gerekir mi?
Evet, ekipman periyodik kontrol kapsamındaysa bakım yapılmış olması periyodik kontrolün yerine geçmez. Bakım ekipmana teknik müdahaleyi, periyodik kontrol ise kontrol tarihindeki güvenli kullanım durumunun değerlendirilmesini ifade eder.
Periyodik kontrolü kim yapabilir?
Periyodik kontroller, kontrol edilecek ekipman grubuna ilişkin mevzuatta belirtilen mesleki ve yetki şartlarını sağlayan kişiler tarafından yapılmalıdır. Yetki kapsamı ekipman türüne göre değişebildiği için kişinin ilgili ekipman grubundaki yetkisi ve kayıt durumu doğrulanmalıdır.
Periyodik kontrol raporu teslim alındığında süreç biter mi?
Hayır. Raporda bulunan teknik tespitler değerlendirilerek gerekli bakım ve düzeltme faaliyetleri planlanmalı, yapılan işlemler kayıt altına alınmalı ve bir sonraki kontrol dönemi takip sistemine eklenmelidir.
Periyodik kontrol öncesinde işletme hangi bilgileri hazırlamalıdır?
Ekipman adı, marka, model, seri numarası, kapasite, işletme kodu, bulunduğu bölüm, önceki kontrol raporları, bakım kayıtları ve gerekli teknik dokümanların mümkün olduğunca kontrol öncesinde hazırlanması sürecin daha sağlıklı yürütülmesini sağlar.
Çalışan bir ekipmanın neden periyodik kontrolü yapılır?
Bir ekipmanın üretim veya çalışma fonksiyonunu yerine getiriyor olması bütün güvenlik bileşenlerinin uygun durumda olduğunu göstermez. Fren, limit sistemi, sensör, koruyucu, bağlantı, taşıyıcı eleman veya emniyet donanımı gibi bileşenlerde normal kullanım sırasında fark edilmeyen teknik durumlar bulunabilir.
