Fabrikala Periyodik Kontrol Hizmeti

Bir fabrikada “periyodik kontrol yapılacak ekipmanların listesini gönderin” denildiğinde çoğu zaman ilk gelen dosyada yalnızca forklift, vinç ve kompresörler bulunur.

Saha incelendiğinde ise aynı tesiste üretim tezgâhları, hava tankları, kaldırma aksesuarları, endüstriyel raflar, elektrik tesisatı, yangın sistemi, havalandırma tesisatı, endüstriyel kapılar ve farklı iş makineleri de bulunabilir.

Bu nedenle sağlıklı bir periyodik kontrol çalışmasının ilk adımı kontrol tarihini belirlemek değil, fabrikanın gerçek ekipman envanterini çıkarmaktır.

Fabrikalarda Periyodik Kontrol Neden Ayrı Planlanmalıdır?

Küçük bir atölyede birkaç ekipman için aynı gün içerisinde kontrol yapılabilir. Ancak üretim fabrikalarında süreç çok daha farklıdır.

Aynı tesiste:

• Üretim hattı hiç durmadan çalışıyor olabilir.
• Vinç yalnızca belirli vardiyada boş kalıyor olabilir.
• Forkliftler sevkiyat nedeniyle sürekli kullanımda olabilir.
• Basınçlı sistemlerin devreden çıkarılması bakım koordinasyonu gerektirebilir.
• Elektrik kontrollerinde farklı panolara erişim gerekebilir.
• Raflar tamamen dolu olabilir.
• Tezgâh operatörlerinin kontrol sırasında makine başında bulunması gerekebilir.

Dolayısıyla fabrikada periyodik kontrol yalnızca teknik muayene değil, aynı zamanda doğru saha organizasyonu gerektiren bir mühendislik sürecidir.

Fabrikada Hangi Ekipmanlar Periyodik Kontrole Tabi Olabilir?

Fabrikanın faaliyet alanına göre ekipman çeşitliliği değişir. Ancak sanayi tesislerinde en sık karşılaşılan ana kontrol grupları aşağıdaki şekildedir.

1. Kaldırma ve İletme Ekipmanları

Fabrikalarda en yaygın periyodik kontrol gruplarından biri kaldırma ve iletme ekipmanlarıdır.

Üretim, bakım, hammadde taşıma, sevkiyat veya depo faaliyetlerinde kullanılan aşağıdaki ekipmanlar bu grupta değerlendirilebilir:

Bu ekipmanların tamamında aynı kontrol listesi kullanılmaz.

Örneğin forkliftte direk sistemi, çatallar, frenler, yönlendirme, hidrolik sistem ve güvenlik donanımları öne çıkarken; köprülü vinçte halatlar, tamburlar, kanca, fren, limit sistemleri, taşıyıcı konstrüksiyon ve yürüyüş mekanizmaları farklı teknik değerlendirmeler gerektirir.

Bu nedenle kaldırma ekipmanlarının yalnızca “10 adet vinç, 5 adet forklift” şeklinde toplu yazılması yerine her ekipmanın ayrı kimlikle takip edilmesi gerekir.

Detaylı hizmet kapsamı için kaldırma ve iletme ekipmanları periyodik kontrolü sayfası incelenebilir.

Vinçlerde Kontrol Öncesinde Hangi Bilgiler Hazırlanmalı?

• Vinç tipi
• Marka ve model
• Seri numarası
• Kaldırma kapasitesi
• Bulunduğu üretim bölümü
• Varsa işletme içi ekipman kodu
• Önceki periyodik kontrol raporu
• Test için gerekli saha koşulları
• Operatör bilgisi

Forkliftler de Periyodik Kontrole Dahil midir?

Fabrika içi lojistikte kullanılan forkliftler kaldırma ve iletme ekipmanları içerisinde değerlendirilir.

Kontrol sırasında yalnızca forkliftin yük kaldırıp kaldırmadığına bakılmaz.

Ekipmanın tipine göre:

• Çatallar
• Direk sistemi
• Zincirler
• Hidrolik sistem
• Servis ve park freni
• Direksiyon sistemi
• Geri hareket ve uyarı sistemleri
• Emniyet donanımları
• Operatör koruma yapısı

gibi teknik noktalar değerlendirilir.

Forkliftler için ayrıca forklift periyodik kontrolü rehberi incelenebilir.

2. Basınçlı Kaplar ve Kazanlar

Fabrikalarda ikinci önemli grup basınç altında çalışan ekipmanlardır.

Bu ekipmanlar çoğu zaman enerji odası, kompresör dairesi, kazan dairesi veya üretim hattının arka bölümünde bulunduğu için ekipman envanteri hazırlanırken gözden kaçabilir.

Sık karşılaşılan örnekler:

Basınçlı kap ve kazanların periyodik kontrolünde ekipmanın tipi, çalışma basıncı, teknik etiketi, gövde durumu ve emniyet donanımları birlikte değerlendirilir.

Kompresör ile Hava Tankı Tek Ekipman mı Sayılır?

Bu konu fabrikalardaki envanter hazırlığında sık karıştırılır.

Kompresör sistemi içerisinde kompresör ünitesi, hava tankı, kurutucu, borulama ve farklı ekipmanlar bir arada bulunabilir.

Ancak periyodik kontrol planlamasında sistem içerisindeki basınçlı kapların teknik kimliği ayrı değerlendirilmelidir.

3. Elektrik Tesisatı ve Elektriksel Sistemler

Fabrikalarda periyodik kontrol planı yalnızca mekanik ekipmanlardan oluşmaz.

Güncel EK-III kapsamında elektrikle ilgili tesisatlar ayrı teknik grup olarak değerlendirilir.

Fabrikanın yapısına göre:

• Elektrik tesisatı
• Topraklama tesisatı
• Yıldırımdan korunma tesisatı
• Akümülatör sistemleri
• Transformatörler
• Jeneratörler
• Katodik koruma sistemleri

gibi başlıklar gündeme gelebilir.

Elektrik tesisatlarında yalnızca topraklama direnci ölçümü yapılması bütün tesisat kontrolünün tamamlandığı anlamına gelmez.

Elektrik tesisatı kontrolünde tesisin yapısına göre projeler, panolar, koruma düzenleri, bağlantılar ve ilgili elektriksel ölçümler birlikte değerlendirilir.

Elektrik Projesi Kontrolde Neden Önemlidir?

Güncel düzenlemede elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının periyodik kontrolünde tesisat projesinin aranması ve tesisatın projeye uygunluğunun değerlendirilmesi öngörülmektedir.

Bu nedenle fabrika kontrol günü geldiğinde teknik personelin yalnızca pano odalarının anahtarını hazırlaması yeterli olmayabilir.

Mevcut elektrik projelerinin de erişilebilir durumda olması kontrol sürecini kolaylaştırır.

4. Yangından Korunma Sistemleri

Fabrika sahalarında yangın tesisatları ayrı bir teknik kontrol alanıdır.

Tesisin özelliklerine göre:

• Yangın pompaları
• Sprinkler tesisatı
• Yangın dolapları
• Hidrantlar
• Yangın algılama ve uyarı sistemleri
• İlgili mekanik yangın tesisatı

değerlendirmeye girebilir.

Yangın mekanik tesisatı ve yangın algılama-uyarı sistemlerinde periyodik kontrol sırasında projenin bulunması da önemlidir.

Detaylı bilgi için yangından korunma sistemleri periyodik kontrolü hizmeti incelenebilir.

5. Havalandırma ve Klima Tesisatları

Özellikle kaynak, boya, kimyasal proses, ısıl işlem veya yoğun makine çalışmasının bulunduğu fabrikalarda havalandırma sistemleri üretimin önemli teknik altyapılarından biridir.

Güncel düzenlemede havalandırma ve klima tesisatlarının periyodik kontrolünde de tesisat projesinin aranması ve sistemin proje ile fen ve tekniğin gereklilikleri doğrultusunda değerlendirilmesi öngörülmektedir.

Bu nedenle yalnızca fanın çalışması veya kanaldan hava gelmesi, sistemin teknik kontrolünün tamamlandığı anlamına gelmez.

CBN Mühendislik'in havalandırma sistemleri periyodik kontrolü hizmetinde tesisatın mevcut yapısı ve çalışma şartları teknik olarak ele alınır.

6. Üretim Tezgâhları

Fabrikaları diğer işyerlerinden ayıran en önemli ekipman gruplarından biri üretim tezgâhlarıdır.

Aynı üretim alanında:

gibi farklı çalışma prensibine sahip makineler bulunabilir.

Bu makinelerin kontrolünde tek tip form kullanmak teknik açıdan yeterli olmayabilir.

Tezgâh periyodik kontrollerinde ekipmanın yapısına göre:

• Acil durdurma sistemi
• Kapı ve koruyucu sensörleri
• Hareketli parçalar
• Fiziksel koruyucular
• Çift el kumanda sistemleri
• Hidrolik ve pnömatik sistemler
• Kumanda elemanları
• Elektriksel güvenlik

gibi noktalar değerlendirilir.

Çalışan Tezgâh Güvenli Tezgâh Anlamına Gelir mi?

Hayır.

Fabrika sahasında sık karşılaşılan durumlardan biri makinenin üretim yapmaya devam etmesi nedeniyle güvenli olduğunun düşünülmesidir.

Oysa tezgâh üretime devam ederken:

• Acil durdurma butonu işlevini kaybetmiş olabilir.
• Kapı sensörü devre dışı bırakılmış olabilir.
• Koruyucu sökülmüş olabilir.
• Hareketli parçaya erişim mümkün hale gelmiş olabilir.
• Kumanda sistemi üzerinde geçici değişiklik yapılmış olabilir.

Bu nedenle periyodik kontrol yalnızca ekipmanın çalışıp çalışmadığını kontrol eden bir bakım faaliyeti değildir.

7. Endüstriyel Raf Sistemleri

Hammadde, yarı mamul ve bitmiş ürün depolanan fabrikalarda raf sistemleri de teknik kontrol planına dahil edilmesi gereken önemli yapılardandır.

Raf kontrolünde:

• Kolon deformasyonları
• Travers bağlantıları
• Ankrajlar
• Koruma elemanları
• Forklift darbe izleri
• Yükleme düzeni
• Fiziksel hasarlar

değerlendirilebilir.

Ancak raf periyodik kontrolü ile statik analiz aynı işlem değildir.

Periyodik kontrol raf sisteminin mevcut saha durumunu değerlendirirken statik analiz taşıma kapasitesine ilişkin mühendislik hesabını kapsar.

8. Endüstriyel Kapılar

Fabrika girişlerinde, sevkiyat alanlarında ve üretim bölümleri arasında kullanılan endüstriyel kapılar da gözden kaçabilen ekipman gruplarındandır.

Kapı tipine göre:

• Taşıyıcı sistem
• Raylar
• Motor ve tahrik sistemi
• Emniyet sensörleri
• Fren ve durdurma mekanizmaları
• Bağlantılar

gibi noktalar değerlendirilebilir.

9. İş Makineleri

Özellikle ağır sanayi, maden, metal, geri dönüşüm, hammadde taşıma veya büyük saha operasyonu bulunan fabrikalarda farklı iş makineleri kullanılabilir.

İş makinesinin periyodik kontrol kapsamı ve metodu ekipmanın gerçek teknik sınıfına göre belirlenmelidir.

Ekipmanın fabrikada “yükleyici”, “kepçe”, “saha aracı” veya başka bir kısa isimle anılması teknik sınıflandırma için tek başına yeterli değildir.

Fabrikadaki Bütün Ekipmanlar Aynı Gün Kontrol Edilebilir mi?

Teknik olarak mümkün olan tesisler bulunabilir ancak büyük fabrikalarda bu yaklaşım çoğu zaman verimli değildir.

Ekipman gruplarının farklı yetkili kişiler, farklı test koşulları ve farklı üretim duruşları gerektirmesi nedeniyle kontrol programının bölümlere ayrılması daha sağlıklı olabilir.

Fabrikada Periyodik Kontrol Envanteri Nasıl Hazırlanır?

Sağlıklı bir kontrol planının temeli ekipman envanteridir.

Excel dosyasında yalnızca “Ekipman – Adet” kolonları bulunması çoğu fabrika için yeterli değildir.

Envanterde mümkün olduğunca şu alanlar yer almalıdır:

Periyodik Kontrol Öncesinde Fabrikada Ne Hazırlanmalı?

Kontrol gününün verimli geçebilmesi için saha hazırlığı en az teknik kontrol kadar önemlidir.

Ayrıntılı hazırlık listesi için periyodik kontrol öncesi hazırlık rehberi kullanılabilir.

Test Yükünü Fabrika mı Hazırlamalıdır?

Kaldırma ve iletme ekipmanlarında kontrol metodu uygun yük testlerinin yapılmasını gerektiriyorsa test koşullarının saha öncesinde planlanması gerekir.

Burada yalnızca “yük var” denilmesi yeterli değildir.

Test yükünün:

• Kontrol edilecek ekipmana uygun olması
• Miktarının veya ağırlığının doğrulanabilir olması
• Güvenli bağlanabilir olması
• Test alanında kullanılabilir olması
• Üretim ve çalışan trafiği açısından güvenli şekilde planlanması

gerekir.

Test koşullarının kontrol günü sahada ilk kez konuşulması özellikle büyük fabrikalarda programın aksamasına neden olabilir.

Kiralık Forklift ve Platformlar Fabrika Envanterine Dahil Edilmeli mi?

Fabrikada kiralık olarak kullanılan forklift, platform veya diğer iş ekipmanları da fiziksel saha envanterinde ayrıca takip edilmelidir.

Kiralama firmasından gelen raporun gerçekten sahadaki ekipmana ait olup olmadığı:

• Marka
• Model
• Seri numarası
• Kapasite
• Rapor tarihi

üzerinden doğrulanmalıdır.

Aynı marka ve model başka bir forkliftin raporunun yanlışlıkla işletme dosyasına eklenmesi gibi durumların önüne bu yöntemle geçilebilir.

Periyodik Kontrolü Kim Yapabilir?

Fabrikalardaki bütün ekipman gruplarını tek bir teknik personelin kontrol edebileceği düşünülmemelidir.

Güncel EK-III kapsamında farklı ekipman grupları için yetkili meslekler ayrıca tanımlanmaktadır.

Örneğin:

• Kaldırma ve iletme ekipmanlarında ilgili makine/mekatronik ve Yönetmelikte tanımlanan diğer teknik meslekler,
• Basınçlı kaplarda ilgili mühendislik ve teknik meslek grupları,
• Elektrik tesisatlarında elektrik ve elektrik-elektronik alanındaki yetkili kişiler,
• Endüstriyel raflarda ilgili makine, inşaat ve diğer tanımlı teknik branşlar

görev alabilir.

Bu nedenle kontrol firmasının yalnızca “mühendis gönderiyoruz” demesi yeterli değildir. Ekipman grubu ile kontrolü yapacak kişinin mesleki branşı ve yetkisi eşleştirilmelidir.

Ayrıntılı bilgi için periyodik kontrolü kimler yapabilir? içeriği incelenebilir.

EKİPNET Numarası Fabrika İçin Neden Önemlidir?

Periyodik kontrol yapmaya yetkili kişinin raporunda adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası gibi bilgilerin bulunması gerekir.

Ancak yalnızca bir K numarasının bulunması kişinin fabrikadaki her ekipmanı kontrol edebileceği anlamına gelmez.

Ekipman grubu, mesleki branş ve yetki kapsamı birlikte değerlendirilmelidir.

İSG-KATİP Sözleşmesi Ne Zaman Yapılmalıdır?

2026 itibarıyla EK-III kapsamında yapılacak zorunlu periyodik kontrol hizmetlerinde işveren ile periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi arasında İSG-KATİP sistemi üzerinden sözleşme düzenlenmesi gerekir.

Sözleşmenin periyodik kontrol hizmeti gerçekleştirilmeden en geç bir gün önce düzenlenmiş ve karşılıklı olarak onaylanmış olması gerekir.

Sürecin detayları için İSG-KATİP periyodik kontrol sözleşmesi rehberi incelenebilir.

Fabrikalarda Kontrol Metodu Nasıl Belirlenir?

Her ekipman aynı yöntemle kontrol edilmez.

Güncel düzenlemede periyodik kontrol metodunun raporda açıkça belirtilmesi gerekir.

Teknik yöntem belirlenirken:

• Bakanlığın ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanları
• İlgili teknik standartlar
• Yönetmelikteki kriterler
• Üretici teknik dokümanları
• Gerekli durumda risk değerlendirmesi

dikkate alınır.

Raporun metod bölümünde kullanılan standardın numarası ve adı veya kullanılan yönetmelik kriteri gibi teknik referansların gösterilmesi gerekir.

Bu konuda periyodik kontrol standartları rehberi detaylı bilgi sunar.

Periyodik Kontrol ile Bakım Aynı Şey mi?

Hayır.

Fabrika bakım departmanının makine üzerinde bakım yapması, periyodik kontrol yükümlülüğünün yerine geçtiği anlamına gelmez.

Kontrol Sonucunda Hafif veya Ağır Kusur Çıkarsa Ne Olur?

Bakanlık tarafından yayımlanmış periyodik kontrol rapor formatı ve kriterleri kapsamında bazı ekipmanlarda tespit edilen kusurlar hafif veya ağır kusur olarak derecelendirilebilir.

Hafif kusurların normal şartlarda bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihine kadar giderilmesi gerekir.

Bir sonraki kontrol tarihinde giderilmemiş hafif kusurlar ağır kusur olarak değerlendirilebilir.

Ağır kusur tespit edilen ekipman ise ilgili kusurlar giderilmeden çalıştırılamaz.

Fabrikada Rapor Takibi Nasıl Yapılmalı?

Özellikle yüzlerce ekipmanın bulunduğu tesislerde raporların yalnızca klasörlere ayrılması yeterli değildir.

Takip tablosunda şu alanlar bulunabilir:

• Ekipman kodu
• Seri numarası
• Lokasyon
• Kontrol tarihi
• Rapor numarası
• Kontrol sonucu
• Hafif / ağır kusur bilgisi
• Aksiyon sorumlusu
• Düzeltme tarihi
• Sonraki kontrol tarihi

Böylece kontrol takvimi yalnızca yaklaşan tarihleri değil, kapanmamış teknik uygunsuzlukları da gösterebilir.

Yeni Makine Fabrikaya Geldiğinde Ne Yapılmalı?

Fabrika ekipman envanteri yılda bir defa hazırlanıp unutulmamalıdır.

Yıl içinde:

• Yeni makine alınması
• Başka fabrikadan ekipman transfer edilmesi
• Kiralık ekipman getirilmesi
• Eski makinenin hurdaya ayrılması
• Makinenin farklı bölüme taşınması

gibi durumlarda envanter güncellenmelidir.

Güvenliği kurulum ve montaj şartlarına bağlı ekipmanlarda ilk kullanım öncesi veya yer değişikliği sonrası kontrol ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.

Fabrikada Ekipman Yer Değiştirirse Eski Rapor Kullanılabilir mi?

Bu durum ekipmanın türüne ve güvenliğinin kurulum şartlarından etkilenip etkilenmediğine göre değerlendirilmelidir.

Özellikle montaj şartlarının ekipman güvenliği üzerinde etkili olduğu sistemlerde yer değişikliği sonrası yeni kontrol gerekliliği oluşabilir.

Bu nedenle “raporun süresi henüz dolmadı” ifadesi her durumda tek başına yeterli değildir.

Fabrikalarda Periyodik Kontrol Nasıl Planlanır?

50 veya 100'den Fazla Ekipmanı Olan Fabrikalarda Planlama Nasıl Yapılmalı?

Büyük fabrikalarda bütün ekipmanı tek kontrol listesi üzerinde yürütmek yerine ekipman grubu ve lokasyon bazlı çalışma daha sağlıklıdır.

Örneğin saha şu şekilde bölünebilir:

Bu yaklaşım kontrol gününde mühendislerin tesiste ekipman aramasını, operatör beklemesini veya sürekli bölüm değiştirmesini azaltır.

Fabrika Periyodik Kontrol Teklifi İçin Hangi Bilgiler Gerekir?

Doğru kapsam ve saha süresi oluşturulabilmesi için teklif aşamasında yalnızca “yaklaşık 80 ekipmanımız var” bilgisi yeterli değildir.

Mümkünse aşağıdaki bilgiler paylaşılmalıdır:

• Ekipman teknik adı
• Adedi
• Kapasitesi
• Marka/model bilgisi
• Fabrika lokasyonu
• Üretim bölümü
• Kontrol tarihi / geçmiş rapor bilgisi
• Çalışma vardiyası
• Test koşulları
• Varsa özel giriş ve iş güvenliği prosedürleri

Özellikle birden fazla fabrika veya lokasyon varsa ekipmanların hangi tesiste bulunduğu teklif aşamasında ayrılmalıdır.

Fabrikalarda Periyodik Kontrol Fiyatı Neye Göre Değişir?

Fabrika periyodik kontrol hizmetinin maliyeti yalnızca toplam ekipman adedine göre belirlenmez.

Fiyatı etkileyebilecek başlıca unsurlar:

• Ekipman türü
• Toplam adet
• Ekipmanların fabrikanın farklı bölümlerine dağılımı
• Test süresi
• Özel test koşulları
• Birden fazla mühendislik branşı gerekip gerekmediği
• Birden fazla fabrika veya lokasyon bulunması
• Saha erişim ve çalışma koşulları

Bu konu periyodik kontrol fiyatları nasıl belirlenir? içeriğinde ayrıca ele alınmaktadır.

Fabrikada Kontrol Gününü Hızlandıran 8 Hazırlık

• Ekipmanların üzerinde okunabilir işletme kodu kullanın.
• Seri ve kapasite etiketlerini önceden kontrol edin.
• Kontrol günü sorumlu teknik personel belirleyin.
• Operatörleri bölüm bazında bilgilendirin.
• Gerekli test yüklerini kontrol öncesinde hazırlayın.
• Elektrik, yangın ve havalandırma projelerini erişilebilir tutun.
• Kontrol edilecek ekipmanların önü kapalıysa erişimi sağlayın.
• Eski raporları ekipman koduna göre arşivleyin.

CBN Mühendislik Fabrika Periyodik Kontrollerini Nasıl Ele Alır?

CBN Mühendislik'te fabrika periyodik kontrol çalışmaları yalnızca ekipman adedine göre planlanmaz.

Öncelikle fabrikanın ekipman yapısı ve saha düzeni değerlendirilir.

Aynı fabrikada:

• Üretim tezgâhları
• Kaldırma ekipmanları
• Basınçlı kaplar
• Elektrik sistemleri
• Yangın tesisatı
• Havalandırma sistemleri
• Endüstriyel raflar
• İş makineleri

farklı mühendislik disiplinleri ve saha hazırlıkları gerektirebilir.

Bu nedenle ekipmanlar teknik gruplara ayrılarak; uygun yetkili kişi, kontrol yöntemi, saha güzergâhı ve üretim programıyla eşleştirilir.

CBN Mühendislik'in periyodik kontrol hizmetleri altında kaldırma ekipmanlarından tezgâhlara, basınçlı kaplardan elektrik ve yangın sistemlerine kadar farklı kontrol grupları ayrı teknik hizmet yapısıyla ele alınmaktadır.

Fabrika Periyodik Kontrolü İçin İşveren Kontrol Listesi

• Fabrikadaki bütün teknik ekipmanları fiziksel olarak envantere aldım.
• EK-III kapsamına giren ekipmanları ayrıca sınıflandırdım.
• Her ekipmana işletme kodu verdim.
• Seri numarası ve kapasite bilgilerini doğruladım.
• Yeni, kiralık ve başka tesisten gelen ekipmanları listeye ekledim.
• Kaldırma ekipmanları için gerekli test koşullarını hazırladım.
• Basınçlı kapların teknik bilgilerini kontrol ettim.
• Elektrik, yangın ve havalandırma projelerini hazırladım.
• Tezgâh operatörlerini saha programına göre bilgilendirdim.
• Kontrolü gerçekleştirecek kişilerin yetki alanını kontrol ettim.
• EKİPNET bilgilerini doğruladım.
• İSG-KATİP sözleşmelerini zamanında tamamladım.
• Önceki periyodik kontrol raporlarını hazır ettim.
• Kontrol sonrası uygunsuzlukları sorumlu birimlere atamak için sistem oluşturdum.
• Sonraki periyodik kontrol tarihlerini ekipman bazında takip ediyorum.

Fabrikalarda Periyodik Kontrol Hakkında Sık Sorulan Sorular